TERS EŞLEŞME

Miss Match, bu sözcüğü Türkçeye “Ters eşleşme” şeklinde çeviriyoruz.

Ters eşleşme ile ilgili konuya girmeden önce, teknik konuları iyi bilmeyen basketbol meraklılarına oyuncu pozisyonları ile ilgili kısa bir bilgi vermekte yarar var.

Basketbolda beş farklı pozisyon var. Pozisyonların ayırımını en kolay oyuncuların boylarına göre yapabilirsiniz. Mesela topu getiren ve genelde kısa boylu olan oyuncular “bir numara” ,potaya daha yakın oynayan ve sahanın en uzun boylu oyuncularına “beş numara” deriz. Bazı istisnalar olsa da beş ve bir numaranın pozisyonlarını anlamak çok zor değildir.

Bir numara ile beş numara arasında kalan pozisyonları anlamak için oyuncuların boyundan çok daha fazla bilgiye sahip olmak gerekebilir.

Yalnız ille de bir genelleme yapmak gerekirse; görünüşü bir numaraya yakın olan ancak topu taşımayan oyunculara iki numara, yine görünüşü beş numaraya yakın olan ancak faul çizgisi civarında dolaşan oyunculara dört numara diyebiliriz.  

Bu durumda üç numarayı tahmin etmek pek zor olmaz.

Başlangıçta ,fiziki görünüşlerine göre oyuncuları pozisyonlarına yerleştirmek çok normal gibi gözükse de, bazen elinizdeki imkanlara ve oyun sisteminize bağlı olarak oyuncuların farklı özellikleri göz önünde bulundurmak, takımınız için daha iyi olabilir.

Örnek vermek gerekirse; yıllar önce antrenörlüğünü yaptığım kadın milli takımında bazen üç tane bir numara ve iki tane dört numara ile oynamayı tercih etmiştik.

Bu tercihimizin nedeni ,uygulamaya çalıştığımız sistemde tüm oyuncuların agresif olmaları gerekiyordu ve maalesef elimizde pozisyonlarına uygun boyda agresif oyuncumuz çok azdı. Ancak, o dönemde birçok rakibe ters gelen bu durumu biz avantaja çevirmiştik. 

Bazı istisnalar olsa da genellikle aynı pozisyonda oynayan  oyuncular birbirlerini savunurlar.

Ancak bu bir kural değildir.

Bazen çok skorer olan Bir numara pozisyonundaki bir oyuncuyu diğer takımda en iyi savunmacısı olaran İki numara veya Üç numaralı pozisyondaki bir oyuncunun savunması çok normaldir.

Yine karıştırılmaması gereken diğer bir konu ise; hızlı hücum sonunda savunma oyuncuları kendi adamlarını bulamadıklarında en yakınındaki adamı almak zorunda kalırlar ve bu durumda otomatikman bazı yanlış eşleşmeler oluşur. Bunlar mecburiyetten kaynaklanan ters eşleşmelerdir.

Biraz sonra bahsedeceğim pratik çözümlere gelmeden önce hatırlatmam gereken bir konu da ; eskiden yanlış eşleşmelerin koçlar için ciddi sorun olması ve birçok koçun hücum düzenlerini ve tempolarını geri koşu sonunda kolay bir hızlı hücum sayısı yememek veya yanlış eşleşmede kalmamak amacı organize etmeleriydi.

Bugün, elindeki oyunculara bağlı olarak bu çalışmaları yapan birçok koç var ancak her geçen gün basketbolda tempo ve hızlı hücum sayıları artıyor , bu nedenle hızlı hücum sonu ters eşleşmeyi çözmek eskisine nazaran çok zorlaştı. 

Artık oyuncu tipleri de değişmeye başladı, örneğin daha önceleri çok sık rastladığımız, yavaş hareket eden ancak geniş  yer kaplayan pivotlar azalmaya başladı.

Onların yerine, mobil pivot dediğimiz ayakları çabuk daha atlet olanlar tercih edilmeye başlandı.

PİCK AND ROLL SAVUNMASI

Bu durumun bir başka nedeni de beş altı senedir pick and roll hücumlarının artması.

Genellikle bir ve beş numaraların oynadığı pick and rolleri savunmak zorlaştığı için önceleri “ümitsizce başlayan” adam değiştirme hamlesi başarılı olunca bazı koçlar yeni bir anlayışa doğru yöneldi.

Artık bir numaraya kolay geçilmeyecek beş numaralar ve beş numaranın arkasında ezilmeyecek boyda ve güçte olan bir numaralar tercih edilmeye başlandı.

Bu anlayışı paralel  olarak hücum süresinin bitimine yedi sekiz saniye kala tüm oyuncuların adam değişerek savunma yapmaya başlaması ve yine başarılı sonuç alınması ,koçları iyice cesaretlendirdi .Ve tüm maç adam değişerek oynayan takımların sayıları arttı.

Bugün bir numaraları ciddi derecede kısa olan koçlar bile, bu sorunu üçlü adam değişmeler veya adam paylaşmalı  bölge savunmaları yaparak çözüyorlar ve bu kafa karıştırıcı taktik savunmaları uyguluyorlar.

ESKİ DÖNEMLER

Eskiden adam değişmek, oyuncuları tembelliğe ittiği için  kesinlikle istenmeyen bir savunma çeşidiydi.

Duayen koçlar, antrenman ve maçlarda mecburiyetten bile olsa adam değişme yapan oyuncularına çok kızarlardı.

Yaşanan boy sorununa karşılık ,adam adama savunmadan bölge savunmasına geçerek karşılık verilirdi.

O dönemde, bir kişi adam adama oynarken diğer oyuncuların bölge savunması yapması şeklinde tarif edebileceğimiz “Box and one" veya “dimond and one”  iki kişi adam adama oynarken üç kişi ile yapılan zone savunmalara kombine savunmalar denilirdi ve bu savunmaları uygulayan yenilik peşindeki koçlara, maceracı koçlar denilirdi. 

TERS EŞLEŞMEYİ SAVUNMADA YEM OLARAK  KULLANMAK

Yıllar önce tespit ettiğim bir savunma taktiğinden bahsederek bu yazıyı sonlandırmak istiyorum.

Takımınız, adam adam savunmadan bölge savunmasına geçtiğinde rakip takımın ritmi nasıl bozuluyorsa, yaptığınız adam değişme hamlesi de oyuncunun bireysel hücumu sırasına ritminin bozulmasına ve istediği gibi hücum edememesine neden oluyor .

Adam değişme sonunda bir eşleşmede özellikle pota altında üstün olduğunun farkına varan koçların hücumu bu noktadan yaparak savunmayı cezalandırmak istemesi çok doğaladır .

Ancak bu durumu çok fazla kafanıza takarsanız beklediğiniz kolay sayı gelene kadar, hücum ritminiz bozulur ve bu eşleşmeden dolayı zarar görebilirsiniz.

Türkiye'de, oldukça eski bir dönemde oynanan bir play-off maçında, genç bir antrenörün bu durumu taktik hamle olarak kullandığını ve maçın başında sahanın en kısa oyuncusu ile rakip takımın üç numarasını tutarak başladığını ve bu hamleden verim aldığını çok iyi hatırlıyorum.